Farba z pigmentem, a farba kolorowa
2026-02-25
Wybór odpowiedniego produktu do malowania wnętrz to proces wieloetapowy, w którym decyzja o sposobie pozyskania koloru stanowi zaledwie wierzchołek góry lodowej. Aby efekt remontu był trwały, estetyczny i zgodny z oczekiwaniami, należy przeanalizować szereg parametrów technicznych samej emulsji, a także uwzględnić specyfikę pomieszczenia oraz warunki oświetleniowe. Profesjonalne podejście do tematu wymaga zrozumienia chemii budowlanej oraz zasad optyki, które mają bezpośrednie przełożenie na to, jak dana barwa będzie prezentować się na ścianie przez kolejne lata. Przygotowaliśmy zestawienie najważniejszych różnic między farbą pigmentową a farbą kolorową.
Najważniejsze informacje w pigułce
- Rozróżnienie między farbami akrylowymi, lateksowymi, ceramicznymi i winylowymi determinuje trwałość powłoki oraz jej odporność na zmywanie.
- Wykończenie (mat, satyna, półpołysk) wpływa na percepcję głębi koloru.
- Klasyfikacja wg normy PN-EN 13300 definiuje, czy dana ściana będzie zdatna do mycia bez utraty pigmentu.
- Różne źródła światła (naturalne vs sztuczne) radykalnie zmieniają odbiór tego samego odcienia.
- Materiał i długość runa wałka muszą być dopasowane do gęstości farby oraz struktury ściany, aby uniknąć smug.
- Gruntowanie i stosowanie farb podkładowych jest niezbędne przy drastycznych zmianach kolorystycznych.
Farba kolorowa
Jeśli już rozważacie wybór kolorowej farby, to powinniście na początku zdecydować, czy wybierzecie gotową farbę kolorową, białą farbę + pigment, czy farbę z mieszalnika.
Pierwsze rozwiązanie jest chyba najprostsze. A przy tym rozsądne, ponieważ farby gotowe to zazwyczaj średnia półka cenowa. Jednocześnie kupując dany kolor macie pewność, że gdy farby zabraknie lub będziecie musieli w przyszłości domalować fragment ściany, nie będzie problemu ze znalezieniem tego samego odcienia.
Farba z pigmentem
Druga opcja jest ryzykowna, ponieważ mieszając farbę samemu nie macie pewności, jaki dokładnie kolor uzyskacie, a domieszanie identycznego odcienia w późniejszym czasie jest już praktycznie niemożliwe. Najlepiej więc zrobić jej większą ilość na zapas, co powoduje, niepotrzebne kupowanie dodatkowej ilości farby. Ta opcja mimo wszystko jest rozwiązaniem najtańszym. Przygotowując mieszankę musicie pamiętać, że farba po dodaniu do niej pigmentu powinna postać przynajmniej kilka godzin, aby składniki dobrze się połączyły. Oprócz niskiej ceny zaletą tego rozwiązania jest możliwość wykonania koloru według własnego upodobania.
Farba z mieszalnika
Trzecie rozwiązanie to opcja najdroższa. Jej niewątpliwą zaleta jest jednak olbrzymi wybór odcieni dostępnych w mieszalniach, zdecydowanie większy niż wśród farb gotowych oraz łatwość uzyskania kolejnych porcji farby w tym samym kolorze. Trzeba jednak pamiętać o zapisaniu sobie numer odcienia z opakowania, które zakupimy, aby nie mieć później problemów. Dzięki farbom z mieszalnika możecie bawić się w malowanie ścian jednym kolorem w wielu odcieniach lub wybrać kolor niedostępny pośród farb gotowych, co jest dużą zaleta dla osób poszukujących oryginalności i niepowtarzalności.
Baza ma znaczenie
Choć kolor przyciąga wzrok, to spoiwo – czyli baza chemiczna farby – decyduje o jej właściwościach użytkowych. Na rynku dominują emulsje wodorozcieńczalne, jednak różnią się one składem polimerowym.
Farby akrylowe stanowią podstawowy wybór do pomieszczeń o niskiej wilgotności i małym natężeniu ruchu, takich jak sypialnie czy salony. Pozwalają ścianom „oddychać”, co sprzyja utrzymaniu odpowiedniego mikroklimatu, jednak ich struktura jest zazwyczaj mniej odporna na mechaniczne uszkodzenia.
Farby lateksowe (które współcześnie bazują na żywicach akrylowych o wyższym stopniu dyspersji, a nie na naturalnym lateksie) oferują znacznie wyższą elastyczność powłoki. Dzięki temu lepiej pracują na podłożu, co minimalizuje ryzyko pęknięć. Są to produkty zalecane do korytarzy i pokoi dziennych, gdzie ściany są narażone na częstszy dotyk.
Najwyższą półkę stanowią farby ceramiczne. W ich składzie znajdują się mikrokuleczki ceramiczne, które po wyschnięciu tworzą twardą, gładką i zwartą strukturę. To rozwiązanie idealne dla rodzin z dziećmi oraz właścicieli zwierząt. Powłoka ceramiczna nie przyciąga kurzu (działanie antystatyczne) i pozwala na usuwanie nawet trudnych plam (np. z ketchupu czy błota) bez wybłyszczania powierzchni w miejscu tarcia.
Stopień połysku a estetyka i funkcjonalność
Aspektem często pomijanym, a mającym gigantyczny wpływ na finalny odbiór barwy, jest stopień połysku. Producenci oferują zazwyczaj wykończenia: pełny mat, mat, półmat (satyna) oraz połysk.
Farby matowe i głęboko matowe są doskonałym wyborem w przypadku starszych budynków lub ścian, które nie są idealnie gładkie. Mat rozprasza światło w różnych kierunkach, co optycznie niweluje nierówności tynku. Należy jednak pamiętać, że powierzchnie matowe są zazwyczaj bardziej podatne na zabrudzenia i trudniejsze w czyszczeniu, gdyż ich porowata struktura łatwiej chłonie brud.
Wykończenia satynowe i półpołyskliwe działają odwrotnie – odbijają światło, co sprawia, że kolory wydają się bardziej intensywne i żywe. Taka powłoka jest gładsza i bardziej szczelna, co ułatwia zmywanie. Wadą jest jednak bezlitosne eksponowanie wszelkich mankamentów podłoża. Każda nierówność, rysa czy źle zeszlifowana gładź zostanie uwypuklona przez padające światło. Dlatego farby o wyższym stopniu połysku wymagają perfekcyjnego przygotowania ściany.
Parametry techniczne: norma PN-EN 13300
Analizując etykietę produktu, warto zwrócić uwagę na klasę odporności na szorowanie na mokro. Jest to parametr uregulowany normą PN-EN 13300, który dzieli farby na pięć klas.
- Klasa I i II
To produkty o najwyższej odporności mechanicznej. Ubytek powłoki po wielokrotnym cyklu szorowania jest mikroskopijny. Takie farby można wielokrotnie myć na mokro, a nawet szorować przy użyciu detergentów. Są niezbędne w kuchniach, łazienkach i przedpokojach.
- Klasa III
Oznacza odporność na wycieranie na sucho. Delikatne przemycie wilgotną szmatką jest możliwe, ale intensywne szorowanie może doprowadzić do odbarwienia lub starcia farby.
- Klasa IV i V
To farby, które mogą brudzić przy potarciu na sucho i nie nadają się do zmywania. Stosuje się je zazwyczaj na sufitach lub w pomieszczeniach gospodarczych o podrzędnym znaczeniu.
Wybór odpowiedniej klasy ma bezpośrednie przełożenie na ekonomię eksploatacji. Zainwestowanie w farbę I klasy w holu pozwoli uniknąć konieczności ponownego malowania po roku użytkowania, gdy ściany ulegną zabrudzeniu.
Światło i kolor
Barwa nie jest cechą stałą – jest wrażeniem wzrokowym zależnym od rodzaju oświetlenia. Zjawisko, w którym ten sam kolor wygląda inaczej w świetle dziennym, a inaczej w sztucznym, nazywa się metamerią.
Światło naturalne zmienia się w ciągu dnia i w zależności od pory roku. Północna ekspozycja okien wprowadza do wnętrza chłodne, niebieskawe tony, które mogą sprawić, że ciepłe beże staną się szare i smutne. Z kolei światło południowe jest ciepłe i intensywne, co może nadmiernie jaskrawić nasycone kolory.
Sztuczne oświetlenie ma swoją temperaturę barwową wyrażoną w Kelwinach. Żarówki o ciepłej barwie (poniżej 3000K) wzmacniają odcienie żółte, pomarańczowe i czerwone, ale tłumią błękity i zielenie, nadając im brudny odcień. Światło zimne (powyżej 5000K) wyostrza błękity, ale sprawia, że ciepłe barwy tracą przytulność.
Przed podjęciem ostatecznej decyzji zaleca się wykonanie tzw. wymalowania próbnego. Należy pomalować fragment ściany (lub kartonu przyłożonego do ściany) o powierzchni około 1 metra kwadratowego i obserwować go o różnych porach dnia oraz przy włączonym oświetleniu wieczornym. To jedyny sposób na weryfikację, jak wybrany pigment zachowa się w konkretnym wnętrzu.
Gruntowanie i podkład: fundament trwałego koloru
Aplikacja farby kolorowej bezpośrednio na surowe tynki lub stare, chłonne powłoki to błąd technologiczny. Gruntowanie wyrównuje chłonność podłoża, co zapobiega powstawaniu plam i smug wynikających z nierównomiernego wysychania farby. Dodatkowo grunt wiąże luźne cząsteczki i wzmacnia przyczepność nowej warstwy.
W przypadku drastycznej zmiany koloru, zwłaszcza przy przemalowywaniu ścian z ciemnych na jasne lub przy stosowaniu barw o słabszej sile krycia (np. intensywne żółcie czy czerwienie), warto rozważyć użycie farby podkładowej. Niektóre systemy malarskie zalecają barwienie podkładu na kolor zbliżony do warstwy nawierzchniowej. Pozwala to na uzyskanie pełnego krycia już przy jednej lub dwóch warstwach farby właściwej, co generuje oszczędności, biorąc pod uwagę zazwyczaj niższą cenę podkładu w stosunku do farby wykończeniowej.
Dobór narzędzi malarskich
Nawet najwyższej jakości produkt nie zapewni zadowalającego efektu, jeśli zostanie nałożony niewłaściwym narzędziem. Do malowania dużych powierzchni płaskich najczęściej wybiera się wałki. Istotnym parametrem jest tutaj długość runa.
- Runo krótkie (6-9 mm
Przeznaczone do gładkich powierzchni (np. gładzie gipsowe). Pozwala uzyskać gładką strukturę bez efektu „skórki pomarańczy”.
- Runo średnie (10-15 mm)
Uniwersalne, stosowane do tradycyjnych tynków oraz przy przemalowywaniu ścian o lekkiej fakturze.
- Runo długie (powyżej 18 mm)
Używane do powierzchni chropowatych, strukturalnych lub cegły, gdzie farba musi dotrzeć w głębokie zakamarki.
Materiał wałka również ma znaczenie. Do farb wodorozcieńczalnych (akrylowych, lateksowych) najlepiej sprawdzają się wałki z mikrofibry lub poliestru. Wałki sznurkowe mogą pozostawiać włókna, co zepsuje estetykę gładkiej ściany kolorowej.
Technika aplikacji
Podczas malowania kolorem istotne jest zachowanie tzw. „mokrego brzegu”. Oznacza to, że kolejne pasy farby należy łączyć ze sobą, zanim poprzednie zdążą wyschnąć. Przerwanie pracy w połowie ściany lub zbyt wolne tempo malowania spowoduje powstanie widocznych styków, które będą odcinać się od reszty powierzchni jako ciemniejsze pasy.
Należy malować w temperaturze zalecanej przez producenta (zazwyczaj 10-25°C) i przy wilgotności powietrza oscylującej w granicach 40-60%. Zbyt wysoka temperatura i niska wilgotność powodują błyskawiczne wysychanie farby, co uniemożliwia jej prawidłowe rozlanie się (tiksotropię) i prowadzi do powstawania smug. Z kolei zbyt duża wilgotność wydłuża czas schnięcia i może osłabić strukturę powłoki.
Ważne jest również usunięcie taśm malarskich w odpowiednim momencie. Taśmę należy zrywać, gdy farba jest jeszcze lekko wilgotna. Pozostawienie jej do całkowitego wyschnięcia grozi oderwaniem płatów nowej powłoki wraz z taśmą, co zniszczy linię odcięcia koloru.
Aspekty ekologiczne i zdrowotne
Współczesne budownictwo kładzie duży nacisk na jakość powietrza wewnętrznego. Wybierając farbę, warto sprawdzić zawartość Lotnych Związków Organicznych (LZO lub z ang. VOC). Są to substancje, które uwalniają się z farby podczas schnięcia i mogą powodować bóle głowy czy podrażnienia. Produkty oznaczone jako „zero LZO” lub posiadające certyfikaty ekologiczne są bezpieczniejsze dla domowników, w tym alergików i małych dzieci. Farby hipoalergiczne są pozbawione substancji uczulających, co czyni je rekomendowanym wyborem do sypialni i pokoi dziecięcych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Czy można mieszać farby różnych producentów?
Odradza się takie praktyki. Produkty różnych firm mogą mieć inny skład chemiczny, gęstość oraz rodzaj użytych żywic. Zmieszanie ich może doprowadzić do zwarzenia się farby, utraty właściwości lub powstania niejednolitej powłoki na ścianie.
2. Ile warstw farby kolorowej trzeba nałożyć, aby uzyskać pełne krycie?
Standardowo zaleca się nałożenie dwóch warstw. Jednak w przypadku kolorów o niskiej sile krycia (niektóre żółcie, pomarańcze) lub przy malowaniu jasnym kolorem na ciemnym podłożu, może być konieczne nałożenie trzech warstw lub zastosowanie podkładu.
3. Jak długo trzeba czekać między nałożeniem pierwszej a drugiej warstwy?
Informacja ta zawsze znajduje się na karcie technicznej produktu. Zazwyczaj jest to od 2 do 4 godzin. Zbyt szybkie nałożenie drugiej warstwy może spowodować rozpuszczenie pierwszej i powstanie brzydkich faktur ("wałkowanie się" farby).
4. Czy farbę ceramiczną można stosować w łazience?
Tak, pod warunkiem, że nie jest to strefa bezpośredniego narażenia na wodę (jak wnętrze prysznica). Do stref mokrych przeznaczone są specjalistyczne farby hydrofobowe. W pozostałych częściach łazienki farba ceramiczna sprawdzi się doskonale ze względu na odporność na wilgoć i zmywanie.
5. Co zrobić, jeśli po wyschnięciu na ścianie widoczne są smugi?
Najczęstszą przyczyną smug jest złe oświetlenie podczas pracy, niewłaściwy wałek lub zbyt szybkie schnięcie farby. Naprawa polega zazwyczaj na zmatowieniu powierzchni papierem ściernym, odpyleniu i ponownym pomalowaniu całej ściany, dbając o technikę „mokrego brzegu” i ewentualne rozcieńczenie farby, jeśli producent na to pozwala.
6. Czy próbnik koloru w sklepie zawsze odpowiada kolorowi w puszce?
Próbniki papierowe są drukowane, a nie malowane, co może powodować minimalne różnice. Ponadto oświetlenie sklepowe (zimne świetlówki) różni się od domowego. Dlatego zawsze najbezpieczniej jest kupić małą próbkę farby (tester) i wykonać próbę w docelowym pomieszczeniu.
